روش مونته‌سوری و آموزش مهارت‌های اجتماعی: رشد در کودکان پیش‌دبستانی

آموزش پیش‌دبستانی علاوه بر رشد شناختی و حرکتی کودکان، برای رشد اجتماعی و عاطفی آن‌ها نیز از اهمیت حیاتی برخوردار است. در حالی که رویکردهای آموزشی مانند مونته‌سوری بر کشف پتانسیل‌های فردی کودکان تمرکز دارند؛ توسعه مهارت‌هایی مانند تعامل اجتماعی و همکاری نیز به بخش جدایی‌ناپذیری از آموزش نوین تبدیل شده است. رساله دکتری که در سال ۲۰۱۵ توسط گوکهان کاییلی (Gökhan Kayılı) تهیه شده است، تأثیر روش مونته‌سوریِ پشتیبانی شده با برنامه آموزش مهارت‌های اجتماعی را بر سطح مهارت‌های اجتماعی کودکان ۶۰ تا ۷۲ ماهه بررسی می‌کند.

این پژوهش با حضور ۶۰ کودک ۶۰ تا ۷۲ ماهه که در یک مهدکودک مستقل در مرکز شهر قونیه مشغول به تحصیل بودند، انجام شده است. کودکان با استفاده از روش انتساب تصادفی به دو گروه آزمایش و گواه ۳۰ نفره تقسیم شدند. بر روی گروه آزمایش، روش مونته‌سوری پشتیبانی شده با "برنامه آموزش مهارت‌های اجتماعی" به مدت ۱۰ هفته، ۳ روز در هفته و در مجموع ۳۰ جلسه اجرا شد. اما گروه گواه تنها به آموزش کلاسیک مونته‌سوری ادامه دادند. به عنوان ابزار گردآوری داده‌ها از "مقیاس مهارت‌های اجتماعی برای کودکان پیش‌دبستانی" استفاده گردید.

نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که سطح مهارت‌های اجتماعی کودکان در گروه آزمایش، که روش مونته‌سوریِ پشتیبانی شده با برنامه آموزش مهارت‌های اجتماعی در مورد آن‌ها اجرا شده بود، به طور معناداری بالاتر از کودکان گروه گواه است. به ویژه در ابعاد فرعی مهارت‌های اجتماعی یعنی خودکنترلی، مشارکت اجتماعی و مهارت‌های ارتباط با همسالان، کودکان گروه آزمایش پیشرفت‌های چشمگیری داشته‌اند. این یافته‌ها نشان می‌دهد که روش مونته‌سوری می‌تواند نه تنها مهارت‌های شناختی و خودمراقبتی کودکان، بلکه رشد اجتماعی و عاطفی آن‌ها را نیز به طور مؤثری پشتیبانی کند. این رساله تأکید می‌کند که برنامه مهارت‌های اجتماعی در کاهش رفتارهای مشکل‌ساز کودکان مانند خجالتی بودن و پرخاشگری نیز مؤثر است.

این مطالعه ثابت می‌کند که ترکیب روش مونته‌سوری با آموزش مهارت‌های اجتماعی، رویکردی جامع‌تر برای رشد کودکان ارائه می‌دهد. به همین دلیل، پیشنهاد می‌شود که آموزش مونته‌سوری در برنامه‌های آموزش پیش‌دبستانی با برنامه‌های ویژه‌ای که رشد اجتماعی و عاطفی کودکان را هدف قرار می‌دهند، پشتیبانی و اجرا شود. گذراندن دوره‌های آموزش ضمن خدمت توسط معلمان برای افزایش دانش و مهارت‌های خود در این زمینه، اثربخشی برنامه را به حداکثر خواهد رساند. علاوه بر این، آگاه‌سازی والدین در مورد راه‌های حمایت از رشد اجتماعی فرزندانشان، باعث می‌شود این مهارت‌های کسب شده در مدرسه، در محیط خانه نیز تقویت شوند.

از گوکهان کاییلی (Gökhan Kayılı) برای این مطالعه ارزشمند سپاسگزاریم. متن کامل این رساله دکتری با کد ۴۲۲۵۳۸ از طریق آدرس www.tez.yok.gov.tr قابل دسترسی است.